Kultura organizacji w dobie AI
Kultura jest jak aerozol rozpylony w powietrzu, albo lek rozpuszczony w szklance. Nie widać jej, a jednak działa. Kultura to gęsta sieć znaczeń w każdym zespole. Sposób, w jaki ludzie rozmawiają ze sobą lub unikają rozmów, sposób,
w jaki „ci z góry” komunikują się z „tymi z dołu” i odwrotnie. Czy informacja trafia do wszystkich, czy tylko do wybranych. O czym nie rozmawia się na oficjalnych spotkaniach, ale wystarczy wypić kawę w firmowej restauracji, by się o tym dowiedzieć. Oto wybrane aspekty, w których ujawnia się kultura organizacyjna.
W epoce sztucznej inteligencji kultura organizacji jest podstawą udanej transformacji cyfrowej lub główną przyczyną jej klęski. W dzisiejszym świecie zahipnotyzowanym rozwojem AI zapomina się, że celem zasadniczym powinna być umiejętność jej praktycznego zastosowania /zarówno w pracy indywidualnej, jak i zespołowej/, a nie wyścig na najnowocześniejsze wersje agentów AI
Spójrzmy na koncepcję czterech kwadratów Kena Wilbera. Jest to z jeden z elementów jego integralnego podejścia AQAL. Zaadaptujmy tę koncepcję do opisu kultury organizacyjnej:
Wszystkie cztery ćwiartki stanowią komplementarną całość. Górna – lewa ćwiartka to kluczowe dla każdej organizacji umysłowe dyspozycje ludzi, szczególnie liderów
i kadry menedżerskiej, bo to oni określają zasady funkcjonowania zespołu. Trzeba podkreślić, że wychodzimy tu poza “racjonalistyczne złudzenie” klasycznego paradygmatu i wprowadzamy temat nawyków oraz emocji. Sztywne racjonalne maski, które nosimy na co dzień są zasadniczą przeszkodą dla zrozumienia istotnych motywatorów naszego zachowania. Niewątpliwie przekonania i psychiczne dyspozycje liderów przenoszą się następnie na systemy organizacyjne /struktury, procesy, praktyki/, czyli “mierzalne” ramy funkcjonowania organizacji /dolna – prawa ćwiartka/. Powinny one stanowić podstawę elektronicznej platformy Workflow, dostępnego dla wszystkich użytecznego narzędzia przydzielania zadań i przesyłania informacji. Systemy organizacyjne z kolei mają istotny wpływ na sposoby komunikowania się ludzi /górna – prawa ćwiartka/. Dobre komunikowanie stanowi krwioobieg każdej organizacji. Bez niego nie ma współpracy, lecz “silosy” generujące chaos i demotywujące pracowników.
W rezultacie, w wyniku wzajemnego oddziaływania powyższych czynników, tworzy się określona kultura organizacyjna / dolna – lewa ćwiartka/. Niektóre jej konteksty są jawne, widoczne dla każdego obserwatora, inne zaś są głęboko ukryte i stają się czytelne dopiero po dłuższym pobycie w organizacji. W epoce AI kluczowa staje się kwestia, czy po zastosowaniu odpowiednich procedur i praktyk edukacyjnych /treningi, warsztaty, szkolenia/ wytworzy się w zespole klimat otwartości, sprzyjający pogłębianiu kompetencji cyfrowych, czy przeciwnie, po powierzchownej i selektywnej edukacji ukształtuje się kultura technostresu, nieufności i lęku przed utratą pracy.